Motyw podstrony

Zwrot nieruchomości wywłaszczonej

Właściciel lub spadkobiercy właściciela, którego nieruchomość została wywłaszczona, może niekiedy uzyskać zwrot zabranej nieruchomości. W artykule omawiamy procedurę.

Osoby, które zostały pozbawione prawa własności przez wywłaszczenie, a także ich spadkobiercy mają możliwość ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Możliwość dochodzenia zwrotu nieruchomości jest gwarancją realizacji zasady, obowiązującej w polskim prawie wywłaszczeniowym, o niedopuszczalności wykorzystania nieruchomości wywłaszczonej na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W związku z powyższym na właściwych organach administracji ciąży obowiązek:

  • zawiadomienia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości,
  • zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na wniosek poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W pierwszym przypadku poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mają prawo do odzyskania nieruchomości w sytuacji, gdy podmiot, na którego rzecz nastąpiło wywłaszczenie (Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego), powziął zamiar użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Istotnym jest, że uprawnienie to wygasa w przypadku niezłożenia przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę wniosku o zwrot w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu. Oznacza to, że nie jest możliwe późniejsze ubieganie się o zwrot, jak również nie jest możliwe przywrócenie tego terminu.

W drugim przypadku poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w sytuacji, gdy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustawodawca przyjął, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

  • pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo
  • pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Przy tym rozpoczęcie prac należy utożsamiać raczej z faktycznym przystąpieniem do robót budowlanych w rozumieniu Prawa budowlanego, niż tylko z zamiarem ich podjęcia, czy posiadaniem ostatecznych decyzji pozwalających na rozpoczęcie prac. Co istotne, obie przesłanki, świadczące o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, należy rozpatrywać łącznie. W związku z tym nawet gdy prace zostaną rozpoczęte przed upływem 7 lat, jednak nie doprowadzą do zrealizowania całej inwestycji przed upływem 10 lat, to zostaną spełnione przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, umożliwiające dochodzenie jej zwrotu.

Legitymowanym do żądania zwrotu jest poprzedni właściciel, a więc osoba która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. W przypadku, gdy nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności, z żądaniem o jej zwrot muszą wystąpić wszyscy współwłaściciele. Ewentualnie mogą oni złożyć oświadczenie, że wyznaczyli osobę, na rzecz której ma nastąpić zwrot. W przypadku gdy nie wszyscy współwłaściciele wyrażają zgodę na zwrot nieruchomości, współwłaściciele, którzy posiadali przed wywłaszczeniem co najmniej połowę udziału we współwłasności nieruchomości, mogą żądać wydania przez sąd orzeczenia zastępującego oświadczenie woli współwłaścicieli, niewyrażających zgody na zwrot nieruchomości.

Uprawnionymi do wystąpienia o zwrot są również spadkobiercy poprzedniego właściciela. Również w tym przypadku niezbędna jest zgoda wszystkich uprawnionych. W przypadku jej braku, analogicznie jak przy współwłasności, możliwe jest uzyskanie orzeczenia sądowego, zastępującego oświadczenie woli spadkobierców niewyrażających zgody.            

Nieruchomość wywłaszczona, której możliwość zwrotu ustawodawca dopuszcza, w orzecznictwie sądowym jest rozumiana wyłącznie jako nieruchomość, w stosunku do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem, czyli np. na podstawie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958 roku:, czy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r.. Nie jest natomiast możliwe dochodzenie w tym trybie zwrotu nieruchomości zabranych, np. na podstawie aktów  nacjonalizacyjnych. 

Pomimo spełnienia przesłanek pozytywnych zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, może on być niemożliwy w przypadku, gdy przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, odszkodowania ustalonego w decyzji wywłaszczeniowej lub nieruchomości zamiennej, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Należności te mogą zostać rozłożone na raty, nie dłużej jednak niż na 10 lat.

O zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, zwrocie odszkodowania oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji. Stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia przysługuje prawo odwołania się do organu wyższego stopnia, a następnie wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Adwokat Ernest Ciechowicz

 

Zapraszamy na bezpłatne porady prawne!

Prawnicy są do Twojej dyspozycji od poniedziałku do piątku w godz. 9:00-17:00 pod numerami:

  • tel. 22 627 46 33
  • tel.kom. 531 200 351

Serdecznie zapraszamy do kontaktu!

  • Odszkodowanie za wywłaszczenie i zwrot nieruchomości
    Odszkodowanie za wywłaszczenie i zwrot nieruchomości

    Profesjonalnie pomagamy klientom w sprawach dotyczących wywłaszczenia nieruchomości. Oferujemy wsparcie adwokatów i radców prawnych wyspecjalizowanych w sprawach o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, odszkodowanie za wywłaszczenie oraz dotyczących tzw. roszczeń dekretowych (dekret Bieruta i inne).

    Dowiedz się więcej
  • Unieważnienie decyzji wywłaszczeniowej
    Unieważnienie decyzji wywłaszczeniowej

    Osoba zainteresowana odszkodowaniem za wywłaszczenie nieruchomości bądź jej zwrotem, zasadniczo procedurę rozpoczyna od unieważnienia decyzji wywłaszczającej nieruchomość.

    Dowiedz się więcej
  • Odszkodowanie za wywłaszczenie
    Odszkodowanie za wywłaszczenie

    W publikacji prezentujemy obowiązujący sposób postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalania wysokości odszkodowania za jej wywłaszczenie.

    Dowiedz się więcej
  • Bezpłatne porady prawne - wywłaszczenia i zwroty nieruchomości
    Bezpłatne porady prawne - wywłaszczenia i zwroty nieruchomości

    Nieodpłatnie analizujemy sprawy o odszkodowania i zwroty wywłaszczonych nieruchomości. Porad udzielają adwokaci i radcy prawni.

    Dowiedz się więcej
Zwrot nieruchomości wywłaszczonej
person
mail
mode_edit
sms

 
Wyślij zapytanie

Kontakt

 

Duże Odszkodowania Sp. z o.o.
Ul.Opaczewska 44 lok. 9
02-372 Warszawa

NIP: 525 24 24 512
KRS: 0000304688

Sekretariat:
22 627 46 33
info@duzeodszkodowania.com

Odszkodowania powypadkowe:
531 200 351

Odszkodowania medyczne:
531 200 352

Inne odszkodowania i służebności:
22 627 46 33

Kontakt
Korzystając z naszej przeglądarki wyrażają Państwo zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies. Używamy ich do celów statystycznych. W programie służącym do obsługi stron internetowych można zmienić ustawienia dotyczące cookies.
Rozumiem